Matemátika
Mai ita sura iha lian tetun.
Tetun hanesan lian ida ne'ebe buka hela nia ilas lolo'os atu bele hatudu an hanesan lian modernu ida, labele dunik sees an husi hatama no simu liafuan foun tekniku nian husi lian seluk hanesan portugés, indonéziu, no sst. Maibe ita mos bele laran haksolok tamba kona ba sura numeru sira, ita nian lian tetun, hahu'u husi ita nia beialan sira, hetan no hamosu tiha ona sura nebe ema rai timor nian rasik. Tuir mai ita bele hatudu nee ho hahu'u sura husi mamuk to'o atus, rihun, no tokon.
- 0 = mamuk
- 1/2 = ho balu
- 1 1/2 = ida ho balu
- 1 = ida
- 2 = rua
- 3 = tolu
- 4 = haat
- 5 = lima
- 6 = neen
- 7 = hitu
- 8 = walu
- 9 = sia
- 10 = sanulu
- 11 = sanulu resin ida/bele mos resin ida
- 12 = sanulu resin rua/resin rua
- 13 = resin tolu
- 14 = resin haat
- 15 = resin lima
- 20 = rua nulu
- 21 = rua nulu resin rua/bele ruanulu ida
- 22 = rua nulu rua
- 23 = rua nulu tolu
- 24 = rua nulu haat
- 25 = rua nulu lima
- 30 = tolu nulu
- 31 = tolu nulu resin ida/bele mos tolunulu ida
- 40 = haat nulu
- 41 = haat nulu resin ida/bele mos haat nulu ida
- 50= lima nulu
- 60 = neen nulu
- 70 = hitu nulu
- 80 = walu nulu
- 90 = sia nulu
- 100 = atus ida
- 101 = atus ida resin ida
- 110 = atus ida resin sanulu/bele mos atus ida sanulu
- 120 = atus ida resin rua nulu
- 200 = atus ruas
- 300 = atus tolu
- 400 = atus haat
- 500 = atus lima
- 1.000 = rihun ida
- 1.101 = rihun atus ida resin ida
- 1.110 = rihun atus ida resin sanulu
- 2.000 = rihun rua
- 2.005 = rihun rua resin lima/rihun rua lima
- 3.000 = rihun tolu
- 11.000 = rihun sanulu resin ida
- 100.000 = rihun atus ida
- 200.000 = rihun atus tolu
- 400.000 = rihun atus haat
- 120.000 = atus ida resin rihun rua nulu
- 150.000 = atus ida resin rihun lima nulu
- 250.000 = atus rua resin rihun lima nulu
- 500.000 = rihun atus lima
- 550.000 = atus lima resin rihun lima nulu
- 1.000.000 = tokon ida
- 2.000.000 = tokon rua
Sura matemátika baibain nian, hatene uluk matemátika nia símbulu:
- + → tau tan
- - → hasai tiha
- x → dala
- : → fahe ba
- = → hamutuk
- > → boot liu
- < → kiik liu
Hatudu tau tan nian:
- 1+1=2 → ida tau tan ida hamutuk rua
- 2+3=5 → rua tau tan tolu hamutuk lima.
Hatudu hasai tiha nian:
- 5-2=3 → lima hasai tiha rua hamutuk tolu
- 3-3=0 → tolu hasai tiha tolu hamutuk mamuk
Hatudu dala nian:
- 2x2=4 → rua dala rua hamutuk haat
- 3x2=6 → tolu dala rua hamutuk neen
Hatudu fahe ba nian:
- 6:3=2 → neen fahe ba tolu hamutuk rua
- 8:2=4 → walu fahe ba rua hamutuk haat.
Hatudu boot no kiik liu:
- 5>4 → lima boot liu haat
- 6<7 → neen kiik liu hitu
Ohin loron mak ne'e lai, ita sei hahu'u fila-fali iha loron seluk.