Alemaña
| |||||||||||||||||||||||||||||
Alemaña/Alemanha ka Jerman/Jermania (iha alemaun: Deutschland) maka rai repúblika federál (Bundesrepublik Deutschland) iha sentru Europa nian ho populasaun aprosimadamente tokon 82.
Lian
[edita]Lia-alemaun lian ofisiál Alemaña nian.
Fronteira
[edita]Rai-Alemaña iha fronteira
- ho Dinamarka (68 km), ba norte
- ho Polónia (456 km) no Repúblika Xeka (646 km), ba lorosa'e
- ho Áustria (784 km) no Suisa (334 km), ba súl
- ho Fransa (451 km), Luxemburgu (138 km), Béljika (167 km) no Olanda (577 km), ba loromonu.
Berlín (pop: 3.392.430) sidade kapitál rai-Alemaña nian. Seluk sidade sira: Hamburgu (pop: 1.728.830), Munike (pop:1.234.691), Kolónia (pop: 968.639), Frankfurt (pop: 643.726) no Halle (Saale) (pop: 236.991).
Nia ohin estadu membru Uniaun Europeia no OTAN nian.
Estadu federál sira
[edita]Alemaña nakfahe iha estadu federál (Bundesländer) 16.
| Rai federál | Kapitál | Territóriu (km²) | Habitantes | ||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Baden-Württemberg | Estugarda | 35 752 | 10 736 000 | |
| 2 | Baviera (Bayern) | Munike | 70 552 | 12 469 000 | |
| 3 | Berlín (Berlin) | Berlín(1) | 892 | 3 395 000 | |
| 4 | Brandemburgu (Brandenburg) | Potsdam | 29 479 | 2 559 000 | |
| 5 | Bremen | Bremen(1) | 404 | 663 000 | |
| 6 | Hamburgu (Hamburg) | Hamburgu(1) | 755 | 1 744 000 | |
| 7 | Hessen | Wiesbaden | 21 115 | 6 092 000 | |
| 8 | Mecklemburgo-Pomerânia Loro Munu (Mecklemburg-Vorpommern) | Schwerin | 23 180 | 1 707 000 | |
| 9 | Saxônia Kraik (Niedersachsen) | Hanover | 47 624 | 7 994 000 | |
| 10 | Renânia Norte-Vestefália (Nordrhein-Westfalen) | Dusseldorfia | 34 085 | 18 058 000 | |
| 11 | Renânia-Palatinadu (Rheinland-Pfalz) | Mainz | 19 853 | 4 059 000 | |
| 12 | Rai Sarre (Saarland) | Saarbrucken | 2 569 | 1 050 000 | |
| 13 | Saxônia (Sachsen) | Dresda | 18 416 | 4 274 000 | |
| 14 | Saxônia-Anhalt (Sachsen-Anhalt) | Magdeburgu | 20 446 | 2 470 000 | |
| 15 | Schleswig-Holstein | Kiel | 15 799 | 2 833 000 | |
| 16 | Turíngia (Thüringen) | Erfurt | 16 172 | 2 335 000 | |
|
(1) sidades-estadu. | |||||
| Europa | |
|---|---|
| Albánia | Alemaña | Andorra | Áustria | Béljika | Bielorúsia | Bóznia no Erzegovina | Bulgária | Dinamarka | Eslovákia | Eslovénia | España | Estónia | Finlándia | Fransa | Grésia | Irlanda | Itália | Izlándia | Kroásia | Letónia | Listenstaina | Lituánia | Luxemburgu | Malta | Masedónia Norte | Moldávia | Mónaku | Montenegru | Noruega | Olanda | Polónia | Portugál | Reinu Naklibur | Repúblika Xeka | Roménia | Rúsia | Saun Mariñu | Sérvia | Suésia | Suisa | Turkia | Ukránia | Ungria | Vatikanu | Xipre Eskósia | Gales | Inglaterra | Irlanda Norte | Jibraltár | Nusar Alándia | Nusar Faroé | |
| Uniaun Europeia | |
|---|---|
| Alemaña | Áustria | Béljika | Bulgária | Dinamarka | Eslovákia | Eslovénia | España | Estónia | Finlándia | Fransa | Grésia | Irlanda | Itália | Kroásia | Letónia | Lituánia | Luxemburgu | Malta | Olanda | Polónia | Portugál | Reinu Naklibur | Repúblika Xeka | Roménia | Suésia | Ungria | Xipre | |
| OTAN | |
|---|---|
|
Alemaña | Béljika | Bulgária | Dinamarka | Eslovákia | Eslovénia | España | Estadu Naklibur Sira Amérika Nian | Estónia | Grésia | Itália | Izlándia | Kanadá | Kroásia | Letónia | Lituánia | Luxemburgu | Noruega | Olanda | Polónia | Portugál | Reinu Naklibur | Repúblika Xeka | Roménia | Turkia | Ungria | |
Etymology
[edita]
Liafuan Inglésa Germania mai husi lian Latinu Germania, ne'ebé maka uza hafoin Júlio César adota ba povu sira iha leste Rhine nian. Termu alemaun Deutschland, nia orijen mai husi diutisciu land (rai sira Alemaña nian), mai husi deutsch ( kf. Olandés ), ne'ebé mai husi Alemaña Aas Antigu diutisc povu nian (husi diot ka diota ema), orijinalmente uza atu distinge lian ema baibain nian husi Latinu no nia desendente romanu sira . Ida-ne'e mai husi Proto-Jermánikuþiudiskaz povu nian (hare'e mós forma latinizada Theodiscus ), mai husi þeudō, mai hosi Proto-Indo-Europeu tewtéh₂- ema, husi ne’ebé liafuan Teutons mós mai.