Ir para o conteúdo

Astronomia

Husi Wikipédia, ensiklopédia livre
Astronomia lunar: o lado oculto da Lua. A Cratera Daedalus, em grande plano, cobre cerca de 93 km² e foi fotografada pela tripulação da Apolo 11 enquanto circundava a Lua em 1969.

Astronomia (estudu konabá fitun), tuir nia etimolojia, katak "lei fitun nian" (husi gregu: άστρο + νόμος), siénsia nebé involve observasaun no esplikasaun konabá eventus nebé akontese iha Rai no nia atmosfera. Estuda liuliu konabá evolusaun no nia propriedadi físika no kímika hudi objetu hotu-hotu nebé bele haré iha lalehan (no hela iha Rai sorin bá), hanesan prosesu hotu-hotu nebé involve sira. Observasaun astronómika sira laós relevante deit ba astronomia, maibé fó mós informasaun esensial sira atu verifika teoria fundamental físika nian, hanesan teoria konabá relatividade jeral.

Sékulu 20

[edita]

Durante sékulu 20 nia sorin, astronomia fahe bá astrometria, mekánika seleste no astrofízika. Husi nain tolu ne, astrofízika manan proeminensia, hanesan bele haré iha departamentus no institutus universitárius envolvidus iha peskiza astronómika nia naran: sira antigu liu mak la muda hanesan departamentus no institutus astronomia, maibé sira foun né atu sés ba hatama mós astrofízika iha nia naran, dala ruma inklui lia fuan astronomia, atu fó liu kbit ba sira nia peskiza. Além diso, peskiza astrofízika, li-liu iha astrofízika teórika, bele halao ho ema nebé iha formasaun fízika ka matemátika, maibé la hó formasaun espesífika iha astronomia.

Siénsia

[edita]

Astronomia né, ida husi siénsia uitoan nebé amadores sira iha papel ativu, li-liu iha deskoberta no monitorizasaun ba fenómenus temporárius. Astronomia labele konfunde ho astrolojia, pseudosiénsia ida la lós nebé tenta lé (haré/sik) ema ida nia destinu, haré tuir dalan objetus astronómikus. Maski kampu rua né halisuk hun ida deit, sira sel-seluk; astronomia haisin métodu sientífiku, enkuantu astrolojia la iha bazes sientífikas.

Ligasaun ba li'ur

[edita]